همه چیز در مورد شکاف کام و روش های درمان آن
شکاف لب یا لب شکری یک نقص هنگام تولد است که در آن لب بالایی فرد یا بخشهایی از کام به صورت ناقص تشکیل میشود و شکافی از دهان تا بینی شکل میگیرد. شکاف لب معمولا نتیجه جدا شدن بخشهای مختلف لب در طول دوران جنینی است که در هفتههای اولیه بارداری رخ میدهد. این وضعیت در حالتهای مختلف رخ میدهد، مانند شکاف ساده در لب بالایی تا بینی یا شکاف کامل در امتداد لب بالایی تا کام و سقف دهان نوزاد. این وضعیت میتواند تاثیر منفی بر عملکرد و ظاهر صورت و بخشهای مختلف دهان داشته باشد. شکاف لب از زمان تولد تا کودکی و سنین بالاتر، در زیبایی صورت افراد تاثیر منفی میگذارد و به همین دلیل، میتواند تاثیرات روانی و اجتماعی بر فرد داشته باشد؛ اما با انجام درمان مناسب میتوان عملکرد و ظاهر فرد را بهبود بخشید. معمولا برای درمان این مشکل جراحی انجام میشود تا لب و بخشهای دهان به صورت صحیح ترمیم شوند. در برخی از موارد، شکاف لب همراه با شکاف کامل حلق یا کام نیز رخ میدهد که رفع آن نیز نیازمند درمان جراحی جداگانه است. در صورت بروز این مشکل در نوزاد، لازم است با پزشک متخصص مشورت کنید تا بهترین روش درمانی برای شکاف لب و کام تعیین شود. پزشک میتواند بر اساس شدت و نوع شکاف لب، بهترین روش درمانی را توصیه کند.
![آنچه در این مطلب میخوانید](/img/listTitle.png)
- آناتومی دهان و کام
- انواع شکافتگی در کام و لب
- علل و عوامل موثر در ایجاد شکاف کام
- علائم و نشانه های شکاف لب و کام
- تشخیص شکاف کام
- مشکلات ناشی از شکاف کام و لب
- روش های پیشگیری از بروز شکاف لب و کام
- درمان شکاف لب و کام
- روشهای جراحی ترمیم شکاف کام
- مراحل جراحی و فرآیند ترمیم
- مراقبتهای پس از جراحی ترمیم شکاف کام
- سوالات متداول
آناتومی دهان و کام
کام به سقف دهان گفته می شود که حفره های دهان و بینی را از هم جدا می کند. این بخش از دهان در واقع یک ساختار حیاتی است که مسئول عملکردهای مختلف از جمله گفتار، بلع و درک چشایی است. کام که از هر دو بافت سخت و نرم تشکیل شده، نقش مهمی در زندگی روزمره ما ایفا می کند.
-
کام سخت
کام سخت قسمت قدامی سقف دهان را تشکیل می دهد و از استخوانی تشکیل شده که توسط لایه ای از غشای مخاطی پوشانده شده است. این بخش در واقع سطح سفت و سختی را برای زبان فراهم می کند که در هنگام جویدن و بلعیدن به آن فشار وارد کند و به جویدن غذا کمک کند.
-
کام نرم
کام نرم که به آن سقف دهان نرم نیز می گویند، بخش عضلانی انعطاف پذیری است که در پشت کام سخت قرار دارد. این ساختار به سمت عقب و پایین کشیده می شود و ساختاری پرده مانند در پشت دهان ایجاد می کند. کام نرم به بسته شدن حفره بینی در هنگام بلع کمک کرده و از ورود غذا یا مایعات به داخل بینی جلوگیری می کند.
-
زبان کوچک
از وسط کام نرم یک ساختار کوچک، گوشتی و به شکل قطره اشک به نام زبان کوچک آویزان شده است. در حالی که عملکرد دقیق آن به طور کامل شناخته نشده است؛ اما ظاهرا اعتقاد بر این است که در تولید صداهای گفتاری خاص و کمک به فرآیند بلع نقش دارد.
![شکاف کام](https://www.pezeshkonline.ir/download/drloghmani-240720155932.jpg)
انواع شکافتگی در کام و لب
- شکاف کام: کام در واقع همان سقف دهان است. شکاف ممکن است در سقف دهان، در قسمت میانی آن پدیدار شده و نرم کام و سخت کام را در بر گیرد. در این حالت فضای بین حفره بینی و دهان از بین میرود و فرد در تنفس، غذا خوردن و حرف زدن دچار مشکل میشود.
- شکاف لب: در این حالت، شکاف در لب نوزاد پدیدار میشود و کام کودک دچار مشکل نیست. شکاف لب ممکن است بصورت یک خط جزئی در لب بالایی باشد، یا ممکن است به قدری بزرگ باشد که کاملا لب را به دو بخش جدا تقسیم کند. این شکاف میتواند در سمت چپ، راست و یا مرکز لب بالای کودک وجود داشته باشد.
- شکاف لب و کام: شکاف کام و لب به حالتی گفته میشود که شکاف کام تا لب ادامه پیدا کرده و علاوه بر کام، لب نوزاد نیز دارای شکاف است.
- شکاف زیر مخاطی: این نوع شکاف که شکاف مخفی نیز نامیده میشود، در سقف دهان وجود دارد اما پنهان است و دیده نمیشود. در این حالت پوست سقف دهان، روی شکاف را میپوشاند و از دیده شدن آن جلوگیری میکند. این شکاف در صحبت کردن فرد اختلال ایجاد میکند و طی معاینه توسط پزشک تشخیص داده میشود.
علل و عوامل موثر در ایجاد شکاف کام
- عوامل محیطی : برخی عوامل محیطی مثل اعتیاد به سیگار و مشروبات الکلی ، تغذیه نا مناسب مادر در دوران بارداری و یا ابتلا مادر به بیماری دیابت ، کمبود اسید فولیک و ویتامین A ، مصرف برخی داروها در دوره بارداری ، مشکلات عصبی و استرس مادر در زمان بارداری موجب ایجاد شکاف کام می شود.
- عوامل ژنتیکی : در برخی افراد که والدین و یا خویشاوندان به این نقص دچار بودند ، امکان بروز این مشکل وجود دارد. همچنین بارداری در سنین بالا نیز از دیگر علل ابتلا به شکاف لب و کام می باشد.
علائم و نشانه های شکاف لب و کام
لب شکری از روی ظاهر نوزاد کاملا مشخص است و برخی علائم آن عبارتند از:
- شکاف کوچک در لب بالا (تک لب شکری) یا شکاف لب تا بینی
- شکاف در ناحیه حاشیه دهان
- تغییر در شکل و ظاهر لب و نیز ناحیه حاشیه دهان
- مشکلات در گفتار و تلفظ برخی صداها
- دشواری در مکیدن و جویدن و مشکلات تغذیه
تشخیص شکاف کام
سونوگرافی می تواند به تشخیص شکاف لب قبل از به دنیا آمدن نوزاد کمک کند. برخی از پزشکان سونوگرافی سه بعدی و چهار بعدی را پیشنهاد می دهند؛ زیرا می توانند نقایص مادرزادی خاصی مانند شکاف کام را نشان دهند که ممکن است در سونوگرافی استاندارد نشان داده نشود.
اگر شکاف قبل از تولد تشخیص داده نشود، معاینه فیزیکی دهان، بینی و کام در بدو تولد می تواند کمک کننده باشد. در برخی موارد، از تست های تشخیصی در تعیین و شناسایی دیگر ناهنجاری ها کمک گرفته خواهد شد.
مشکلات ناشی از شکاف کام و لب
- مشکلات دندان: تعداد دندانهای این نوزادن کم یا زیاد است و برای درمان به خدمات ارتودنسی نیاز دارند. این مشکلات را معمولا در دندانهای جلویی میبینید.
- مشکلات تغذیه: از آنجا که مانعی بین دهان و بینی وجود ندارد، هنگام شیر خوردن، شیر از بینی نوزاد خارج میشود.
- عفونت گوش: این اختلال زمینه را برای بروز عفونتهای مکرر گوش میانی و شیپور استاش فراهم میکند. شیپور استاش در قسمت پشت بینی قرار گرفته است و تا ناحیه گوش میانی و گلو ادامه دارد. این عضو وظیفه حفظ تعادل بدن و خروج مایعات از گوش را برعهده دارد. در کودکانی که به عارضه شکاف کام مبتلا هستند، مایعات گوش آنها به درستی تخلیه نمیشوند. به همین دلیل در معرض عفونت گوش قرار میگیرند.
- مشکلات گفتاری: به دلیل شکافی که در لب و دهان وجود دارد، این نوزادان با مشکلات گفتاری نیز مواجه هستند و اصطلاحا تودماغی حرف میزنند.
روش های پیشگیری از بروز شکاف لب و کام
-
استفاده از مکملهای اسید فولیک
کمبود اسید فولیک با افزایش خطر تولد نوزاد مبتلا به شکاف لب و کام مرتبط است. اگرچه شواهد این نظریه کاملاً قوی نیستند، مصرف مکملهای اسید فولیک در دو ماه اول بارداری توصیه میشود. این دوره زمانی است که لبها و سقف دهان جنین در حال شکلگیری هستند. بهتر است مقدار مصرف این مکملها را با پزشک خود مشورت کنید.
-
مشاوره ژنتیک
اگر یکی از والدین یا فرزندی در خانواده به شکاف لب و کام مبتلا باشد، مشاوره ژنتیک قبل از بارداری ضروری است. این مشاوره میتواند به ارزیابی خطر و ارائه راهکارهای پیشگیرانه کمک کند. به یاد داشته باشید که وجود این نقص در والدین یا فرزند قبلی، شانس بروز آن در فرزند جدید را افزایش میدهد.
-
سبک زندگی سالم
داشتن سبک زندگی سالم قبل از بارداری و همچنین در طول بارداری میتواند نقش مهمی در کاهش خطر بروز شکاف لب و کام داشته باشد. شناسایی و اصلاح عادتهای ناسالم از جمله مصرف الکل و سیگار کشیدن بسیار مهم است.
-
تغذیه مناسب
مصرف متعادل و متنوع مواد غذایی حاوی ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز بدن در دوران بارداری بسیار مهم است. مصرف کافی ویتامینهای گروه B، ویتامین A و مواد مغذی ضروری دیگر در سه ماهه اول بارداری میتواند از بروز نقصهای مادرزادی جلوگیری کند.
درمان شکاف لب و کام
درمان شکاف کام، فقط جراحی می باشد. جراحی ترمیمی شکاف لب برای اصلاح حالت غیر نرمال و ایجاد عملکرد مناسب در دهان است. در 2 تا 3 ماهگی نوزاد و در شرایطی که او وزن و سلامتی مناسبی داشته باشد، می توان جراحی شکاف لب را انجام داد و جراحی شکاف کام اگر کودک در شرایط سلامتی کامل باشد و دچار بیماری مزمن و یا عفونت نیست، در یک سالگی می توان جراحی شکاف کام را انجام داد. این جراحی جزء جراحی های صورت می باشد.
روشهای جراحی ترمیم شکاف کام
-
جراحی ترمیم باز
این عمل معمولا در 3 تا 6 ماهگی انجام میشود. در این جراحی، جراح با زدن برشهایی در دو طرف شکاف، فلپهای بافتی ایجاد میکند و سپس فلپها (شامل عضلات لب) را به هم میدوزد. این ترمیم به ظاهر، ساختار و عملکرد لب را طبیعیتر میکند. در صورت نیاز، همزمان با ترمیم اولیه، ترمیم بینی نیز انجام میشود.
-
جراحی ترمیم بسته
این جراحی تا سن 12 ماهگی یا در صورت امکان زودتر انجام میشود. بسته به شرایط، از روشهای مختلفی برای بستن شکاف کام و بازسازی سقف دهان استفاده میشود. جراح به ایجاد برشهایی در هر دو طرف شکاف میپردازد. بافتها و ماهیچهها را منظم و دوباره جابجا میکند، و سپس محل ترمیم را با بخیه میبندد.
مراحل جراحی و فرآیند ترمیم
آمادگی: قبل از جراحی، تیم پزشکی سلامت کلی نوزاد را ارزیابی میکند و اطمینان میدهد که کودک برای این عمل مناسب است. گزینه های بیهوشی مورد بحث قرار می گیرد و خانواده در مورد جراحی و مراقبت های بعد از عمل آموزش می بینند. ممکن است آزمایشهای قبل از جراحی مانند آزمایش خون و تصویربرداری موردنیاز باشند.
- بیهوشی: این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و اطمینان حاصل می شود که نوزاد در طول عمل بیهوش و بدون درد باقی می ماند.
- برش: جراح به دقت ناحیه اطراف شکاف لب را علامت گذاری می کند و برش هایی را در امتداد لبه های شکاف ایجاد می کند و امکان دسترسی به بافت های زیرین را فراهم می کند.
- تنظیم مجدد بافت: جراح به آرامی بافتهای دو طرف شکاف را بلند میکند و در جای دیگری قرار میدهد. هدف ایجاد کانتور طبیعی تر و تراز لب بالایی است. توجه ویژه به اطمینان از تقارن و تعادل مناسب داده می شود.
- بسته شدن بافت: هنگامی که بافت ها دوباره مرتب شدند، جراح از بخیه (بخیه) برای بستن شکاف استفاده می کند. بخیه های ظریف و قابل حل اغلب برای به حداقل رساندن جای زخم و نیاز به برداشتن بخیه استفاده می شود.
- تکنیک های جراحی: بسته به شدت و پیچیدگی شکاف، ممکن است از تکنیک های جراحی متفاوتی استفاده شود. این می تواند شامل تکنیک هایی باشد که شامل تغییر شکل ماهیچه های لب، تنظیم بافت های بینی و بازسازی ساختارهای ظریف لب بالایی است.
- اصلاح بینی: در برخی موارد، اگر شکاف به داخل بینی کشیده شود، جراح ممکن است در طی همان روش اصلاح بینی را انجام دهد. این شامل تغییر شکل و تغییر موقعیت بافت های بینی برای ایجاد ظاهری متقارن تر است.
- پانسمان و بانداژ: پس از بخیه زدن، محل جراحی معمولاً با یک پانسمان یا بانداژ استریل پوشانده می شود تا در مرحله بهبود اولیه از آن محافظت شود.
- بهبودی و مراقبت های بعد از عمل: پس از جراحی، نوزاد با بیدار شدن از بیهوشی به دقت تحت نظر قرار می گیرد. والدین دستورالعملهای دقیقی را در مورد نحوه مراقبت از محل جراحی دریافت میکنند، در صورت لزوم تسکین درد را انجام میدهند و مراقب علائم عوارض هستند. قرار ملاقات های منظم برای پیگیری روند بهبودی و رفع هرگونه نگرانی برنامه ریزی شده است.
- پیگیری طولانی مدت: جراحی شکاف لب اغلب تنها یک مرحله از یک برنامه درمانی جامع است. قرار ملاقات های بعدی با تیم جراحی، همراه با گفتار درمانی و سایر روش های درمانی در صورت نیاز، تضمین می کند که رشد کودک به آرامی پیشرفت می کند.
مراقبتهای پس از جراحی ترمیم شکاف کام
- تا هوشیاری کامل از تغذیه بیمار خودداری کنید .
- در اطفال، در چند روز اول، از مایعات تنها به دستور پزشک استفاده شود.
- هنگام تغذیه مراقب باشید تا محل ترمیم و پانسمان آلوده نشود (در این صورت محل توسط سرم و بدون دستکاری شسته و مجددا پانسمان شود).
- از دستکاری محل ترمیم خودداری کنید.
- برای جلوگیری از رسیدن دست کودک به محل ترمیم به شما آموزش داده می شود.
- از مکیدن شست، توسط کودک جلوگیری کنید.
- روزانه تا دو بار پانسمان را برداشته، محل را با سرم بشویید و از پماد های تجویز شده استفاده کرده و مجددا پانسمان کنید.
- بخیه ها 5 تا 7 روز پس از عمل برداشته شده و پس از این نیازی به پانسمان نیست و تنها پماد های لازم تجویز می شود.
- داروهای خوراکی و مکمل های ویتامینی را طبق دستور ادامه دهید.
- از هفته دوم پس از عمل، ماساژ آموزش داده می شود که اهمیت زیادی در سرعت بهبود و شکلگیری لب دارد.
سوالات متداول
-
آیا شکاف کام و لب دوباره اتفاق می افتد؟
اکثر موارد شکاف لب یا کام یکباره است و بعید است که شما فرزند دیگری با این عارضه داشته باشید. اگر قبلاً کودکی با این عارضه داشته اید، خطر ابتلا کودک دیگر با شکاف لب یا کام بین 2 تا 8 درصد است.
-
بهترین سن برای جراحی ترمیم شکاف لب و کام
معمولا بهترین سن برای جراحی لب، 3 الی 5 ماهگی و بهترین سن برای جراحی کام، از 9 الی یک سالگی است.
-
هزینه جراحی شکاف کام چقدر است؟
هزینه عمل شکاف کام بستگی زیادی به شهرت و تبحر پزشک خواهد داشت. علاوه بر دستمزد پزشک، موارد زیر نیز می توانند در تعیین هزینه عمل شکاف کام نقش داشته باشند:
- هزینه بیمارستان و بستری نوزاد
- هزینه جراحی های اضافی
- هزینه های مربوط به ارتودنسی
- شدت عارضه
-
چرا کودکانی که دارای شکاف لب و کام هستند مشکلات دندانپزشکی زیادی دارند؟
کودکانی که شکاف لب و کام دارند بیشتر مستعد پوسیدگی دندان هستند و غالباً دندانهای غایب ، اضافی ، ناقص یا جابجا شده دارند در ضمن فک بالای این بیماران رشد نمی کند و همچنین دارای جلوزدگی فک پایین هستند، در نتیجه نیاز به درمانهای دندانپزشکی و ارتودنسی در بیماران شکاف لب و کام زیاد است.
-
شکاف کام چگونه بر رشد کودک تأثیر می گذارد؟
نوزادان دارای شکاف کام به طور کلی در مکیدن و بلع دچار مشکل خواهند بود و بیشتر مستعد ابتلا به عفونت گوش هستند که ممکن است بر شنوایی تأثیر بگذارد.
-
مدت جراحی شکاف کام چقدر است؟
فرایند عمل بین 1 تا 2 ساعت زمان نیاز دارد و عمل سخت یا پیچیدهای برای کودک شما نخواهد بود.
-
آیا جای عمل لب شکری در صورت نوزاد باقی میماند؟
جراحی شکاف لب، به خوبی میتواند ناهنجاری را اصلاح کند و معمولاً کمترین جای زخم را بر جای میگذارد.
آدرس : اصفهان ، خیابان توحید میانی ، نبش خیابان مهرداد شرقی ، ساختمان الهیه ، طبقه سوم
تلفن : 31312141 (031)نظرات کاربران درباره این مطلب :
![](/img/addComments.png)
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .